Podcast

Sinds november 2024 staat mijn eerste (trailer) aflevering van de podcast online.

Nadat ik honderden podcasts heb beluisterd, lijkt het mij een goed idee om mijn visie ook beschikbaar te maken in gesproken woord. Het is het blijkbaar lastig om Aardeinbalans op het internet te vinden. Dat ligt aan de enorme hoeveelheid informatie die beschikbaar is. De onderstaande podcast zijn mijn persoonlijke favorieten:

Een podcast kun je gemakkelijk ergens beluisteren. Dat kan onderweg zijn in trein, bus of auto. Dat kan tijdens een klusje in huis zijn. Misschien beluister je graag een podcast tijdens het joggen?

Aflevering 001: Een introductie voor ‘Mijn duurzame leven’

Deze korte aflevering geeft een indruk wat ik wil doen. Hoe ik het wil doen. Natuurlijk probeer ik het anders te doen dan anderen, maar dat zal niet gemakkelijk zijn. Ik wil tijdens mijn podcast proberen het hele verhaal te vertellen. Ik weet aan de andere kant, dat ik dat nooit in één aflevering kan vertellen. Welk verhaal? De problemen waar we allemaal op Aarde mee te maken hebben. Dat gaat over klimaat, bos, mens, dier. Maar ook over economie, politiek en geschiedenis. Soms zijn het gewoon wat gedachten die ik vertel, soms een artikel welke ik interessant vind om voor te lezen.

Ik wil mijn verhaal zo vertellen, dat iedereen er informatie uit kan halen. En lukt dat niet in de ene aflevering, dan zal ik hier later zeker op terugkomen.

De podcast welke ik beluister zijn allemaal in het Engels. En nu wil ik proberen om deze 5 samen te voegen in één. Allemaal gaan ze over de toestand van de Aarde. De problemen welke we dagelijks voelen, maar ook wat we er aan zouden kunnen doen. Hiervoor gebruik ik de zogeheten Spodek – methode. Deze methode is bedacht door Joshua Spodek. Ik was 2 keer te gast in zijn show.

Inmiddels heb ik één van zijn cursussen gevolgd, in het Engels. Deze cursus gaat over leiderschap en milieu/natuur. Ik wil geen leider zijn zoals in de politiek, maar wel als iemand die een voorbeeld is hoe je iets anders kunt doen. Tijdens de podcast zal ik hier regelmatig op terugkomen. Laten zien dat je op een eenvoudige manier betere keuzes voor de Aarde kunt maken. En weet je wat? Ik wordt daar heel gelukkig van. Ik weet, dat jij dat ook gaat voelen.

Ik sta open voor opmerkingen. Geef me wel de tijd om te leren. Misschien zijn er onderwerpen of personen zijn die je graag in mijn podcast voorbij hoort komen? Dan kun je mij een email sturen met je vraag of opmerking.

Aflevering 002: Wie ben ik en waar kom ik vandaan? Even voorstellen

Geboren in 1967, uit een gezin van 4 kinderen. Van jongs af aan opgegroeid met veel natuur om me heen. Veelal op het water, in het water of langs het water te vinden.
Ook op school zocht ik het ‘groen’ op. Bij de beroepskeuze-test van de MAVO werd al duidelijk dat ik iets ‘in het groen’ zou gaan doen.
Ik kwam op de wachtlijst te staan voor de school voor dierverzorging in Barneveld. Tijdens die wachtperiode heb ik in Sneek op school gezeten, op de toen Middelbare Landbouwschool.
Zo onzeker als ik was, kwam ik in Barneveld in een klas van 26 leerlingen. We waren met 5 jongens zwaar in de minderheid, maar het was de mooiste schoolperiode die ik me kan herinneren.
Na die schooltijd moest ik nog mijn dienstplicht vervullen. Ik was ‘lichting’ 90-4. Na deze diensttijd mocht ik vervroegd naar huis. De dienstplicht werd in die tijd langzaam afgebouwd. Na 12 maanden mocht ik naar huis, waar ik mijn vrachtwagenrijbewijs heb verruild voor een ‘echte’.
Ik heb daarna een poging gedaan om in een dierenwinkel in Hengelo mijn proeftijd vol te maken. De werkgever vond dat achteraf niet zo’n goed idee, waarna ik na 7 weken iets anders moest gaan doen.
Een zware tegenvaller, maar na jaren van uitzendwerk ben ik internationaal chauffeur geworden bij OAD reizen.
Dit internationale reizen heb ik rond 2006 ingeruild voor binnenlands vervoer. Nu werk ik vanuit Nijmegen en rijd in het gebied tussen Apeldoorn en Venlo. En heb elke dag een gevoel van vakantie. Ik heb elke dag plezier in mijn werk.
Ik sloot me aan bij Growthbusters, de documentaire “Hooked on Growth” is gratis te zien op Youtube. Later mocht ik meedoen met Gaia. (gaia.groups.io) Hier vond ik veel herkenning en interessante personen die zich allemaal inzetten om de Aarde leefbaar te houden. Schrijvers, onderzoekers, wetenschappers en filmmakers zijn samen lid van deze mooie club.
Joshua Spodek leerde mij de Spodek methode. Ik heb zijn cursus leiderschap en milieu (‘leadership and environment’) gevolgd en daardoor werd mijn netwerk weer groter. Ik ben 2x bij Josh Spodek in zijn podcast te gast geweest (This sustainable life). Aflevering 1 en 2
Andere Podcast welke ik volg:
Overpopulation Podcast;
The great simplification;
Growthbusters podcast;
Planet Critical.
Interessante boeken: Bright green Lies; Limits to growth; Countdown; Less is more; Planet of 3 billion; The crash course; Reality blind; Energy and human ambitions on a finite planet (ook webversie);Ecological footprint; Abundand Earth.
Op mijn website heb ik meer interessante links.

Aflevering 003: De treinreis naar Spanje. Missie: Cherly als maatje voor mijn maatje

Salto was veel alleen thuis, zeker wanneer ik voor mijn werk onderweg was. Dat zat me niet lekker, omdat honden roedeldieren zijn.

Mijn zus en zwager zochten een thuis voor één van hun honden, Cherly, omdat er in hun omgeving regelmatig vuurwerk werd afgestoken. Ook werd er veel gejaagd in hun omgeving, ofwel, Cherly was regelmatig erg bang voor plotselinge geluiden. Ze zijn rond 2021 naar Spanje verhuisd, omdat ze het koude en gure weer in Nederland – vooral in de wintermaanden – niet meer fijn vonden.

Met dat ik zo langzamerhand een maatje voor mijn eigen hond, Salto, zocht, was dat een goede reden om nu een bezoek aan ze te brengen. Zonder nadenken heb ik voor de trein gekozen, vanwege het duurzame karakter, de kans op meer avontuur dan vliegen en in mijn eentje autorijden helemaal naar zuid Spanje zag ik niet zo zitten.

‘maar een vliegtuig vliegt toch wel, of je nu wel of geen stoel boekt’.

Eerst een uitleg tussen de verschillende soorten vluchten:

Bron: https://www-lunagroupcharter-com.translate.goog/en-gb/news/charter-flights-vs-scheduled-flights-differences?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=nl&_x_tr_hl=nl&_x_tr_pto=rq&_x_tr_hist=true

Een chartervlucht is een privévlucht zonder schema die wordt gehuurd door een persoon of organisatie voor een specifiek doel , zoals een vakantie of zakenreis. In tegenstelling tot geplande vluchten, die volgens een vast schema worden uitgevoerd en een specifieke route volgen, kunt u bij chartervluchten elk detail van uw vlucht kiezen, waaronder uw eigen schema, vertreklocatie en bestemming, naast vele andere factoren.

Een commerciële vlucht, of lijnvlucht, is een vlucht die wordt uitgevoerd door een luchtvaartmaatschappij en open is voor het grote publiek , waarbij passagiers vooraf tickets kunnen kopen. Deze vluchten volgen een vast schema en een vaste route, en worden meestal uitgevoerd met grotere commerciële vliegtuigen. Commerciële vluchten zijn ontworpen voor massatransport en kunnen honderden passagiers vervoeren. Dit betekent dat u uw vlucht deelt met veel andere mensen.

Een van de belangrijkste verschillen tussen lijn- en chartervluchten is de mate van flexibiliteit die ze bieden. In tegenstelling tot commerciële vluchten, die een vast schema volgen en zich aan een specifieke route houden, kunnen chartervluchten worden aangepast aan uw specifieke behoeften en voorkeuren . Hierdoor kunt u als reiziger uw eigen schema, bestemming en zelfs het type vliegtuig kiezen, waardoor chartervluchten een meer aanpasbare en handige optie zijn voor degenen die meer controle over hun reisarrangementen nodig hebben.

Dat het valt nog te bezien of dat vliegtuig ‘toch wel vliegt’. Kijk naar Covid 19. Een streeploze hemel, schoon van luchtverkeer doordat vliegmaatschappijen de toestellen aan de grond hielden vanwege te weinig (tot geen) passagiers. De lucht werd zelfs schoner gemeten én ervaren.

(bron: KNMI )

Een vluchtschema, zeker van lijnvlucht toestellen kun je zien als een spoor- of busboekje voor de vliegtuigen. Wanneer langdurig geen passagiers in een trein zitten – ik noem de nachttreinen – wordt de dienstregeling aangepast en verdwijnen de nachttreinen. Dat zie je ook vaak bij busvervoer. De laatste ritten zijn vaak leeg, en als dat het hele jaar door gebeurd wordt die laatste rit in de volgende dienstregeling niet meer uitgevoerd. Dat zie je dus ook bij de lijnvluchten.

De opmerking dat ‘het vliegtuig toch wel vliegt’ is inmiddels al redelijk antiek, maar we horen hem alsnog behoorlijk vaak. Voor die ene specifieke reis die ik op het oog heb, zal het inderdaad weinig uitmaken of er 234 of 235 passagiers in het vliegtuig zitten. Maar iedereen die een ticket boekt, draagt wel bij aan de groeiende vraag naar zitplaatsen. En meer vraag leidt tot meer aanbod, oftewel meer vluchten die ‘toch allemaal wel gaan’, en daardoor een grotere impact op klimaat en milieu. Dit argument is dus regelrechte onzin. Bron: zaailingen.com

Hoe is de berekening voor een korte vlucht qua milieu-impact (CO2 uitstoot, dus broeikasgas)?

Volgens Milieucentraal:

“Klimaatvriendelijker op vakantie gaan, begint met minder of niet vliegen. Een vliegreis belast het milieu maar liefst 8 tot 12 keer zoveel als dezelfde reis per trein. Het verschil is het grootst op een korte reisafstand (minder dan 700 kilometer).

Verder draagt een vliegreis 1 tot 4 keer zoveel bij aan het broeikaseffect als dezelfde reis per auto. Ook hier is het verschil het grootst op de korte afstand.”

Volgens Stefan Gössling, die in aflevering 755   te gast was in de podcast van Joshua Spodek:

  • Ongeveer 2 – 4 procent van de mensen vliegt in een bepaald jaar naar het buitenland
  • Mensen die vliegen denken dat meer dan de helft van de bevolking vliegt. Dat blijkt dus maar 2-4% te zijn.
  • Vliegen is zwaar gesubsidieerd, dus arme mensen helpen financieel om rijke mensen te kunnen laten vliegen.
  • Luchthavens en luchtvaartmaatschappijen worden vaak ondersteund en gered door belastingen
  • Arme mensen hebben meer last van de milieuschade door vliegen dan rijke mensen, vanwege de stijgende zeespiegel, en vaak niet de middelen om zich te weren tegen de hoger wordende temperaturen op Aarde.

Voor de volledigheid hieronder de tabel van Statista. Ter vergelijking vond ik ook een tabel op Ourworldindata

Meer voordelen van een treinreis: avontuurlijk, je ziet meer, onderweg kun je prima vermaken (boek, puzzel, gesprek) en je komt rustig in de nieuwe omgeving.

Aflevering 004: Over onze voetafdruk en Overbevolking: Quintijn Hoogenboom

Een gast uitnodigen voor mijn podcast is een eerste keer altijd spannend. Quintijn Hoogenboom was bereid mij te helpen, dus ik heb hem gevraagd om mijn eerste gast te willen zijn. Dat was voor hem zijn allereerste podcast. En we zijn er allebei erg tevreden over. Benieuwd wat jij ervan vindt.

Via Twitter zijn we elkaar gaan volgen, nadat ik in 2023 posters heb opgehangen in Arnhem. We zitten beide op dezelfde golflengte, en dat geeft het gevoel van verbondenheid. Lange tijd voelde ik me ‘een schreeuwende in de woestijn’, zoals ik dat zelf bewoord. Waarom ziet niemand anders, wat ik al zo lang zie? Maar deze posters gaven duidelijk aan, dat er heel veel mensen hetzelfde zagen. Een enkele uitzondering, en juist die enkelen zorgden ervoor dat de posters maar 2 dagen zichtbaar zijn geweest.

Quintijn is lid van werkgroep voetafdruk Nederland. Een werkgroep die zich bezig houdt met hoe we omgaan met onze Planeet. Hij legt uit wat die voetafdruk is, en hoe die voor iedereen anders is. Ook dat je zelf invloed hebt op de grootte van je voetafdruk. Hij legt in eigen bewoording uit wat het probleem is van de situatie die in het Engels “Overshoot” heet. Teveel mensen gebruiken zoveel grondstoffen, dat de Aarde niet meer kan herstellen. Bovendien wordt er zoveel vervuild, dat de planeet het niet meer kan opruimen. Dat was tot voor 1970 wel anders. Toen kon de Aarde onze (lucht) vervuiling nog ‘opruimen’, doordat de oceanen én de bossen de CO2 gemakkelijk konden omzetten in Zuurstof (O2) en – voor de plant noodzakelijke – stoffen om te kunnen groeien. We noemen dat fotosynthese. (De C van CO2 werd door planten en oa algen opgenomen door middel van deze Fotosynthese).

Hij zit in het bestuur van de Faunabescherming. Ook daar vertelt hij in de podcast met enthousiasme over. De Stichting Faunabescherming ‘… is een niet gesubsidieeerde, landelijke vrijwilligersorganisatie. Haar doe is een thisch en wetenschappelijk verantwoord faunabeleid. Stichting De Faunabescherming tracht haar doel te bereiken door het voeren van acties en campagnes tegen de hobbyjacht en voor betere wetgeving en onderzoek. Waar in het wild levende dieren in de knoei komen, nemen wij het voor ze op, ook in juridische procedures”. (uit: doelstelling stichting De Faunabescherming)

Genoemd in de podcast:

Boek: “De kolonisatie van de Toekomst“

Boek en video “Bright Green Lies“.

Aflevering 005: Werk maken van andermans afval. De Zwerfinator Dirk Groot

Onderaan de tekst staan de koppelingen naar diverse websites.

Dirk houdt zich al jaren bezig met zwerfafval. Hij brengt dit in kaart en adviseert Rijkswaterstaat en het kabinet over dit landelijke probleem. Op zijn website houdt hij een blog bij, hij stuurt vrijwilligers aan en is betrokken bij landelijke projecten zoals  bijvoorbeeld ‘schone rivieren’. Ook geeft hij presentaties op scholen en bij bedrijven. Eén van zijn successen is het terugdringen van plastic verpakkingen van bijvoorbeeld Antaflu. Ook zijn de gegevens die hij heeft verzameld gebruikt bij de invoering van statiegeld op kleine flacons en blik. Het volgende probleem wat zich voordoet zijn de kapot getrokken prullebakken in de grote steden. Ook dit brengt hij in kaart. Hij legt in deze podcast aflevering uit dat de plastic vervuiling, wereldwijd, één van de gevolgen is van de fossiele industrie. Bovendien weet hij uit te leggen wat het effect is op klimaatverandering nu we zoveel troep weggooien, en waar dat uiteindelijk terecht komt.

De toename van plastic vervuiling: https://ourworldindata.org/plastic-pollution

De hoeveelheid fossiele brandstof nog aanwezig: https://ourworldindata.org/grapher/years-of-fossil-fuel-reserves-left

De website van Dirk, Zwerfinator https://zwerfinator.nl/

Plastic soup surfer Merijn Tinga: https://www.plasticsoupsurfer.org/nl/

Schone rivieren, een initiatief van IVN in samenwerking met Zwerfinator: https://www.schonerivieren.org/

Aflevering 006: De Jevons Paradox

Ken jij de Jevons Paradox?

Bijna iedereen krijgt er in haar of zijn leven mee te maken, en toch heeft niet iedereen er van gehoord.

In het kort houdt de Jevons Paradox in, dat de besparing – in energie, uiteindelijk zorgt voor hogere gebruik van Energie.

Door het vervangen van energie zuinige apparaten, gaan we met z’n allen juist meer energie gebruiken. Alle apparaten welke je vervangt, moeten immers eerst worden gemaakt. Dat kost allemaal energie. Kijk naar de led verlichting: Doordat led verlichting efficiënter omgaat met energie, wordt overal led verlichting aangebracht op plaatsen waar dat eerder niet het geval was. Langs de vele snelwegen, fietspaden, maar ook led-panelen welke onze aandacht trekken met advertenties. Die zie je nu heel veel in de grote steden. Wie kent niet de grote panelen op Trafalgar Square in London? Zulke panelen zie je tegenwoordig in nagenoeg elke grote stad.

Ik lees een stukje uit ‘Energieslank leven met Klimaatdukaten’, pagina 26

Zelf heb ik ook een mooi voorbeeld van deze Jevons Paradox:

  • Ik bespaar energie en water doordat ik de temperatuur in mijn woning op 15 graden heb gezet en alleen tussen 18.00 en 20.00 uur ’s avonds de temperatuur op 17 graden heb staan;
  • Ik spoel met mijn badwater het toilet;
  • Ik ben veel stroom gaan besparen omdat ik vers voedsel koop op de markt, waardoor ik de stekker van de koelkast uit het stopcontact heb gehaald én ik geen vriezer meer heb waar ik mijn vlees en brood in bewaarde.
  • Doordat ik niet meer op vakantie ga, en ik mijn huis heb geïsoleerd ben ik ook daar kosten aan het besparen.

Zo hield ik jaarlijks geld over. Nu kon ik dit geld wat ik overhield, uitgeven aan onzinnige dingen als vakantie of dure spullen, wat vervolgens weer níet goed is voor de Planeet en de CO2 uitstoot. In plaats daarvan ben ik minder gaan werken, en heb ik meer vrije tijd. Ik voel me minder gestrest en zit prettiger in mijn vel.

De volgende stap wordt een kleinere tweedehands auto aanschaffen, zodat ik bespaar op brandstof, verzekering en onderhoud/banden.

Aflevering 007: Beslissingsverandering als eerste stap naar systeemverandering. In gesprek met Arnold Bomans

Arnold Bomans

Vaak hoor ik om me heen dat het systeem waarin we met z’n allen zitten niet meer werkt. Er zijn legio problemen ontstaan, en het lijkt allemaal steeds complexer te worden om de problemen aan te kunnen pakken. Ik noem hier de woningnood, de bevolkingsgroei, de klimaatverandering en de daarmee gepaard gaande problemen met oogsten, droogte, het op raken van de fossiele brandstoffen zoals olie, en de blijvende wens van vele partijen die daar baat bij hebben om te blijven groeien op een Planeet die niet mee kan groeien. Oceanen warmen mee op, waardoor orkanen steeds zwaarder worden. Dier en plantsoorten sterven uit, de lijst is nog veel langer.

Arnold Bomans is bedenker van ‘beslissingsverandering’, als eerste stap naar een systeemverandering. Op de website ‘decisionschange.net’ valt de volgende tekst te lezen: De wereldwijde crises, zoals klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit, zijn niet doeltreffend aangepakt door de huidige besluitvormingsprocedures, zoals de door de Verenigde Naties georganiseerde conferenties van de partijen. Daarom is er behoefte aan een beslissingswijziging.

In oktober 2023 ontving ik een email van Arnold Bomans, of ik mee wou denken over een manier om zijn project “Beslissingsverandering” ludiek onder de aandacht van het grote publiek te brengen. Ik had toen net nogal wat commotie veroorzaakt door posters te verspreiden in Arnhem.

Arnold is lid van de werkgroep voetafdruk Nederland, betrokken bij Extinction Rebellion en is bedenker van ‘Beslissingsverandering’. Hier is toen verder geen ludieke actie uit voortgekomen. Echter, omdat Arnold betrokken is bij bovenstaande organisaties heb ik hem uitgenodigd om gast te zijn in mijn -nog beginnende- podcast.

Voor een ontmoeting met Arnold ben ik naar Bergen op Zoom gereisd met de trein. Hij verbleef daar tijdens een korte vakantie en omdat daar een oud-klasgenoot van me woont heb ik van de gelegenheid gebruik gemaakt om die dag twee afspraken te plannen. Ik heb bovendien zelf kort in Bergen op Zoom gewoond, dus ik kon zo ook wat herinneringen ophalen voor mezelf.

Vanwege de beperking met online opnemen, heb ik ervoor gekozen om met Arnold in een restaurant af te spreken. De bedoeling was om daar vroeg te zijn, om drukte te vermijden wat de opname mogelijk rumoerig zou kunnen maken.

De treinreis duurde veel langer dan gepland door omstandigheden bij de spoorwegen, en daardoor kwam ik veel later dan de bedoeling was, aan in Bergen op Zoom. Het was inmiddels behoorlijk druk geworden in het restaurant, en de eigenaar vond het ook nog eens extra gezellig als er bovendien muziek te horen was. Dit kwam de opname én mijn concentratie niet ten goede, maar ondanks dat denk ik dat de opname goed is te beluisteren.

Over beslisverandering:

Velen zeggen dat het systeem waarin we leven niet deugt. Het moet anders. Niemand heeft een duidelijk idee hoe dat anders zou kunnen. Arnold is hiermee aan de gang gegaan, nadat hij zijn baan had opgezegd. Hij heeft een aantal personen weten te interesseren die hem helpen met dit plan. In het kort komt het erop neer dat de besluitvorming niet meer bij de huidige machthebbers ligt, maar dat zowel wetenschappers, specialisten alsook burgers in een overleg orgaan worden gekozen om betere keuzes te maken. Keuzes die klimaatverandering echt tegengaan, keuzes die in het belang zijn van de burger en het overige leven op de Planeet.

https://www.decisionchange.net

https://www.voetafdruk.eu/columns/_20210123abburgerberaadoverdemilieucrisis.html

Aflevering 008: Werk maken van andermans afval. De Zwerfinator Dirk Groot 1.5

Nadat de verbinding weer was hersteld werd ook het gesprek weer snel opgepakt. In deze aflevering 1.5 heb ik Dirk gevraagd of hij met mij de Spodek Methode wilde doorlopen. Voor mij een goede oefening, en aardig als Dirk is, liet hij zich leiden door mij. Het was voor hem even zoeken om een leuke uitdaging voor zichzelf te vinden. Een uitdaging die aansloot bij het gevoel, de emotie(s) die hij beleefde toen hij op vakantie oog in oog stond met dieren welke wij in Nederland niet kennen. Vooral omdat de methode voor velen nog niet bekend is, is het in het begin puzzelen om te bedenken wat dan aansluit bij het sterke, belangrijke gevoel wat je ooit in de natuur hebt gehad.

Hoor hoe we samen de methode doorlopen, en wat hij uiteindelijk gaat doen om de Aarde een beetje mooier te maken. In aflevering 2 zullen we het gaan hebben over deze uitdaging.

Aflevering 009: De broodtas, door Marie-José de Zeeuw

Mijn brood haal ik tegenwoordig in een katoenen broodtas bij de lokale bakker. Toen ik las dat de bedenker van de katoenen broodtas in IJsselstein woont, heb ik contact met haar gezocht. De bedenker blijkt Marie-José te zijn, die me vertelde dat ze niet de bedenker was, maar dat ze dit idee wel groter heeft weten te maken. Nadat ik eerst een rondje door het oude centrum heb gelopen ben ik naar het restaurant gelopen waar ik met Marie-José de Zeeuw had afgesproken. Het restaurant is een plek voor dagbesteding voor mensen met een lichte beperking. Een mooie plek om dit gesprek te gaan houden, zo leek mij. Helaas was er veel geluid hoorbaar op de ‘achtergrond’, wat het gesprek soms lastig te verstaan heeft gemaakt.

Nadat we eerst wat hebben gegeten heeft Marie-José uitgebreid verteld hoe een klein idee steeds groter werd en uiteindelijk landelijke bekendheid kreeg. Daarna ging het steeds sneller, en werden haar broodtassen ook in het buitenland verspreid.

Ik zie hier een mooi voorbeeld van hoe iets wat heel klein begint steeds groter kan worden. Met soms onverwachte gevolgen. Maar je zult wél ooit de eerste stap moeten zetten.

We hebben een soort afspraak gemaakt: Marie-José ziet het project van de broodtas als onafgemaakt. Ze had ideeën om van delfts-blauwe gordijnstof broodtassen te gaan maken en verspreiden, maar covid-19 gooide roet in deze plannen.

Wanneer iemand van de luisteraars de delfts-blauwe broodtas in productie wil nemen, is Marie-José bereid om de inmiddels gemaakte tekeningen kosteloos ter beschikking te stellen. Alle ontvangen aanvragen zal ik naar haar doorsturen.

Zoals ik eerder schreef is de opname niet goed gelukt. De microfoon waar ik normaal mee opneem heeft niet gewerkt, en het geluid is opgenomen door de kleine microfoontjes welke we beide – als reserve- hadden opgespeld. Het is me wel gelukt om veel achtergrondgeluid weg te filteren, maar dat is ten koste gegaan van de kwaliteit. Ondanks dat, is het een levendige aflevering geworden, waar Marie-José bereid was om de Spodek-Methode met mij te doorlopen. Dat betekent dus ook dat van deze aflevering een vervolg opgenomen gaat worden.

Genoemd in de aflevering:

https://www.bakkersinbedrijf.nl/nieuws/duurzame-verpakkingen-brood-nodig

https://puurenloos.nl/

https://enjoycleaningup.com/author/alex

https://www.suzanneshandwerkshop.nl

https://www.klimaatneutraalijsselstein.nl/thema-s/en-meer/30-recycling/53-repair-cafe

https://lunchroomzolekker.nl

Aflevering 10: PFAS, 24 uurs-uitdaging en bijen

Een artikel wat me werd toegestuurd was de aanleiding voor deze aflevering. Een aflevering over PFAS, hoe PFAS in eieren zou komen en dat we geen scharrelkippen meer zouden moeten houden. Ik heb daar een ander idee over, wat ik graag in deze aflevering met je deel.

Ik krijg het idee, maar dat is puur hoe ik ernaar kijk, dat ‘we’ geen scharreleieren meer zouden moeten eten. We worden een kant opgestuurd met een – in mijn ogen – onjuiste reden. In plaats van PFAS en bestrijdingsmiddelen aan te pakken door middel van wetgeving, worden mensen die diervriendelijk kippen houden in een kwaad daglicht gezet. Ik blijf gewoon de eieren van mijn kippen eten.

Ook bespreek ik in deze aflevering de uitdaging die ik ben aangegaan om 24 uur geen stroom in mijn woning te gebruiken.

Ik besluit met het goede nieuws dat één van mijn 2 bijenvolken de winter hebben overleeft, ondanks dat ik geen bij-onvriendelijke maatregelen heb genomen (of misschien juist wel omdát…?)

Het artikel van rtl nieuws: https://www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5502354/pijnlijk-maar-waar-hoe-meer-kippen-buiten-scharrelen-hoe-meer

Mijn kleine onderzoek:

Vragen door Partij voor de Dieren:

https://www.partijvoordedieren.nl/vragen/vragen-akerboom-over-de-schade-door-pfas-in-landbouwgif

PFAS als forever chemical uitgelegd in het Engels (vertalen via Google translate) https://chemtrust.org/pfas/

PFAS kan wel 1000 jaar in het milieu blijven volgens deze tekst (Engels)

Perfluoroalkyl and polyfluoroalkyl substances, or PFAS, have earned the nickname of forever chemicals from their extraordinary ability to stick around in the environment long after they’ve been used.

These synthetic compounds, commonly used in consumer products and industrial applications for their water- and grease-resistant properties, are now found practically everywhere in the environment.

WATCH: What we know about toxic ‘forever chemicals’ and how to reduce our exposure

While many chemicals will degrade relatively quickly after they’re disposed of, PFAS can stick around for up to 1,000 years. This durability is great for their use in firefighting foams, nonstick cookware, waterproof clothing and even food packaging.

Bron: https://www.pbs.org/newshour/science/researchers-have-developed-a-way-to-break-down-long-lasting-pfas-compounds-using-light

Aflevering 11: De uitdaging van Dirk Groot met oog voor de natuur

Dirk Groot bespreekt in deze aflevering wat zijn persoonlijke uitdaging, een bezoek brengen aan de Marker Wadden zonder zijn telefoon mee te nemen, met hem heeft gedaan. Ik kan alvast verklappen dat het niet helemaal is gegaan zoals gepland, maar dat het hem wél meer heeft gebracht dan in eerste instantie werd gedacht.

Aflevering 12: Een leven zonder afval van Emily-Jane

Leven zonder afval met Emily-Jane ……

Voor het gesprek met Emily-Jane ben ik naar haar kantoor/werkplek in Baarn gereisd. De reis met het openbaar vervoer verliep op de heenweg zonder problemen. Een overstap van bus naar trein in Nijmegen, en daarna een vlekkeloze overstap van Utrecht naar Baarn, via Hilversum. In Baarn viel mijn oog op een schitterende stoeptegel, welke bij diverse rioolputjes op de stoep waren aangebracht: “Hier begint de zee, niks inwerpen”. Het doet me stilstaan en glimlachen. Een mooie binnenkomer.

Emily-Jane verbaasde zich over de enorme hoeveelheid afval wat ze genereerde, toen ze haar kinderen kreeg. Stapels luiers en vele soorten verpakkingsmateriaal, welke ervoor zorgden dat haar Kliko binnen de kortste keren vol zat. Ze werkte in de zorg als verpleegkundige, en tijdens haar zwangerschapsverlof vond ze een andere soort luiers dan welke ze eerder had moeten kopen voor haar eerste baby. Deze waren gemaakt van bamboe, uitwasbaar en dus ook goed te hergebruiken. Bovendien was haar baby daardoor sneller zindelijk dan haar eerdere kinderen. En het waren niet alleen luiers welke jonge ouders als extra afval genereren. (Toen ik baby was, waren alle luiers van katoen en goed uitwasbaar).

Tijdens haar zwangerschapsverlof is ze op zoek gegaan naar andere manieren om haar huishouden te doen. Daar begon ze al met het maken van haar eerste broodzakken van katoen, het fabriceren van andere vormen van zeeppoeders en dergelijke.

Eerst hielp haar moeder haar met het maken van de diverse producten, daarna heeft ze de stoute schoenen aangetrokken en is ook fabrikanten gaan zoeken en benaderen die inmiddels al langzaamaan aan het overschakelen waren naar producten zonder verpakking. Nu heeft ze een webshop in plastic vrije materialen voor huishouden en tuin. Ik heb mijn ogen uitgekeken wat er allemaal verkrijgbaar is! Van tabletten waar je op moet kauwen wat vervolgens als tandpasta werkt, tot zeep en shampoo in vaste vorm. Deze laatste is inmiddels ook in supermarkten en bij de drogisterijen te verkrijgen. De producten zitten vaak in een kartonnen verpakking welke gewoon bij het oud papier kunnen worden gedaan voor hergebruik.

Ze heeft 2 boeken geschreven met de titel ‘leven zonder afval’, en heeft van de plastic soup foundation een onderscheiding gekregen. De webshop van Emily-Jane is te vinden op www.levenzonderafval.com.

Bovendien is ze te vinden via alle sociale mediakanalen. Via haar Instagram zag ik dat er veel korte filmpjes zijn hoe je specifieke producten kunt gebruiken.

Aflevering 13: Een leven zonder afval (deel 2). In gesprek met Emily-Jane

In dit tweede deel vertelt Emily verder over de ontwikkeling van haar webshop. Ook laat ze mij zien hoe ze de bestellingen verwerkt en wat er allemaal aan plastic vrije huishoud producten te verkrijgen is. Ik overdrijf niet wanneer ik zeg dat ik verbaasd was wat ik aantrof.

Na mijn bezoek ben ik thuis haar webshop gaan bekijken en heb ik een bestelling geplaatst. Deze was binnen een paar dagen al bij mij thuisbezorgd. Verpakt in een gebruikte doos, en alles in de doos zonder plastic, maar mét krantenpapier als opvulling.

Op haar Instagram, op de website én in haar boeken is uitgebreid te vinden hoe de verschillende producten gebruikt of gemaakt kunnen worden.

Aflevering 14: Dat is aanpoten, met Ruben Hein

Foto:: Danny Zwols

Naast getalenteerd zanger en tekstschrijver zet Ruben Hein zich in om de biodiversiteit in Nederland te vergroten. Samen met een groepje enthousiastelingen trekt hij er 2x per jaar op uit om heggen en hagen te planten. Hij is groot fan van de natuur en vindt het heerlijk om vogels te spotten in hun natuurlijke leefomgeving. Zijn liefde voor de natuur is terug te horen in zijn songteksten.
Ik kwam Ruben Hein op het spoor toen ik hem op Radio 2 hoorde met de plaat Elephants. Sindsdien ben ik fan van zijn muziek. Met zijn heerlijke stem en zijn mooie teksten weet hij bij mij vaak een gevoelige snaar te raken. Toen ik via zijn Instagram zag dat hij met het project ‘aanpoten’ was begonnen was het voor mij een logische stap om hem voor de podcast te vragen. Tot mijn vreugde kreeg ik via zijn management een positief antwoord, waarna de afspraak tot dit gesprek snel was gemaakt.
In deze aflevering vertelt hij hoe het project “aanpoten” is ontstaan en hoe hij met zijn team van enthousiastelingen te werk gaan. Door middel van donatiegelden worden haagplanten aangekocht. Op de website https://aanpoten.nu/ kunnen mensen ook stukken grond ter beschikking stellen waar deze heggen en hagen kunnen worden geplant.
Het blijkt een succesformule: ze gaan per keer 3 dagen aan het werk op verschillende locaties in Nederland. Eén keer in het voorjaar en een keer in het najaar, dus in totaal 6 dagen. Per locatie worden 250 planten als haag gepoot.
Hij vertelt dat het meer doet dan het gevoel om te vergroenen. Het enthousiasme van de grondeigenaren en boeren werkt positief en geeft enorm veel voldoening. Dit geeft hem de energie en motivatie om hier met plezier aan mee te werken. Met dit project laat Ruben Hein, samen met zijn team zien, dat het heel gemakkelijk is om iets goeds te doen voor de natuur in Nederland. Niet alleen mopperen dat er zoveel verloren gaat, maar de handen uit de mouwen en aanpoten.
Er is nu ook ‘grenzeloos aanpoten’, waarbij stukken grond in het buitenland worden aangekocht en op die manier veilig worden gesteld. Op die manier kunnen die gronden voor de natuur veilig worden gesteld, voordat ‘de mens’ hier in gaat grijpen.
De foto bij deze aflevering is van fotograaf Danny Zwols


Ruben Hein volgens Wikipedia
De website van aanpoten
Grenzeloos aanpoten

Aflevering 15: Een activist is altijd actief. Lode Devos zet zich in voor het goede

Lode Devos

Als natuurlijk bijenhouder heb ik af en toe informatie gevonden via de website https://www.natuurlijkimkeren.org/  En omdat ik ook het verhaal van onze bijen goed wil laten vertellen heb ik ook met hen contact opgenomen. Lode Devos was enthousiast om hierover te komen vertellen. Immers, duurzame keuzes betekent voor mij ook, dat ik mijn bijen op een dusdanige manier wil houden, dat ze de klimaatverandering zo natuurlijk mogelijk kunnen overleven. Met wisselend resultaat, de ene winter lukt het wel om ze te laten overleven, een andere winter lukt dat helaas niet.

Lode Devos is Vlaming maar woont in Wallonië, en dat betekent dat Lode de eerste ‘buitenlandse’ gast is. Mijn duurzame leven gaat internationaal!. Lode is bijenhouder sinds 2010. Hij was niet tevreden met de manier hoe imkers met bijen omgaan en zocht gelijkgezinden in een andere manier van bijenhouden. Zo is natuurlijk imkeren ontstaan. Het is krankzinnig, zo zegt hij zelf, dat een  -van nature- wild insect wordt aangemerkt als ‘nutsdier’, en is ondergebracht onder het ministerie van landbouw, samen met koeien, schapen en varkens.

————————

Toen Lode begon als therapeut voor psychiatrische patiënten, kon hij niet vermoeden dat zijn loopbaan zou eindigen bij Greenpeace. Zijn hele werkzame leven staat echter in het teken van sociale en ‘groene’ keuzes welke op zijn pad kwamen. Ecologie en de natuur heeft hij altijd erg belangrijk gevonden, en hoe mooi was het voor hem, dat hij daar gedurende zijn leven zijn werk van heeft kunnen maken.

Zijn werkzame leven begon bij een bedrijf in Natuurvoeding. Daarna werkte hij 16 jaar in de houthandel, waar hij de wereld in trok op zoek naar hout uit verantwoord bosbeheer voor, bijvoorbeeld, de bouw van muziekinstrumenten. Via die houthandel kwam hij in contact met het Wereldnatuurfonds (WWF), waarna hij zich bij het WWF zo’n 5 jaar bezig ging houden met duurzaam beheerd bos en het FSC keurmerk. (Forest Stewardship Council). Sinds 1990 werd Lode als vrijwilliger, activist bij Greenpeace, naast de werkzaamheden welke hij op dat moment deed. Uiteindelijk werd hij hier werkzaam en eindverantwoordelijke voor alle acties. Met perioden ook campagnedirecteur. Bij Greenpeace heeft hij gewerkt tot aan zijn pensioen.

Lode heeft een warm hart voor straatkinderen. Zie de website https://www.mobileschool.org/. In deze eerste aflevering van de reeks leg ik de focus eerst op dit belangrijke project. Een project voor straatkinderen waardoor die zich weer gewaardeerd gaan voelen, en de mogelijkheid krijgen om zich te ontwikkelen. In grote delen van de wereld worden deze straatkinderen gezien als vies, lastig en vuil. Door het project waar Lode en zijn dochter actief mee zijn, krijgen deze kinderen een kans om zichzelf te ontwikkelen. Lode vertelt hier vol enthousiasme over, en tijdens de nabewerking van deze aflevering krijg ik weer kippenvel wanneer ik zijn verhaal hoor.

https://www.mobileschool.org/ en https://www.streetwize.be/  zijn de websites welke hij aanhaalt waar iedereen leert om zijn/haar kansen te benutten. De centrale figuur hierin is https://www.streetwize.be/team/arnoud-raskin

Tenslotte heeft hij het nog kort over https://www.delandgenoten.be/ Een organisatie die landbouwgrond verwerft en ter beschikking stelt aan bioboeren. Met de garantie dat die gronden, los van de boer, gegarandeerd biologisch en natuurlijk blijven.

Aflevering 16: Ben ik extreem?

De planetaire grenzen:

Bron: https://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries.html

De website over olie waar onderstaande illustratie vanaf komt:

How is petroleum formed?

Op de volgende website is een levendige klok te zien hoeveel olie er nog op Aarde aanwezig is. Dit is inclusief alles wat al ontdekt is, maar waar nog geen productie plaats vindt. We horen immers regelmatig dat er ‘een nieuw olieveld in de oceaan/zee is gevonden’. Dat veld was al bekend, maar er werd nog geen olie gewonnen./

https://www.worldometers.info/oil

Aflevering 17: De duurzame keuzes van Dyana Loehr

Dyana Loehr schreef mij zelf een email naar aanleiding van mijn uitvraag aan Klimaat Natuurlijk IJsselstein om gast te mogen zijn in deze podcast. Ze schreef dat ze veel duurzame keuzes heeft gemaakt in haar leven, en dat ze daar graag over wil vertellen.
Dyana is getrouwd en woont met haar man in IJsselstein. Ze heeft biologie en milieukunde gestudeerd en werkt als senior communicatieadviseur op het gebied van duurzaamheid. Op dit moment werkt ze aan een project op het gebied van waterstof in de mobiliteit.
In deze aflevering gaat het gesprek over haar betrokkenheid bij de dames kledingketting in de stad, haar keuze om te kiezen voor een veganistische levensstijl en wat dat inhoud.
Ook vertelt ze waarom duurzame keuzes, die voor iedereen anders zijn, voor haar belangrijk zijn. Haar keuze om geen kinderen op de wereld te zetten is een heel bewuste geweest. Ze koopt zoveel mogelijk tweedehands, heeft een goed geïsoleerde woning met zonnepanelen, triple glas en een warmtepomp en gebruikt daardoor geen gas meer en weinig externe energie. Ze is zich bewust van de klimaatimpact die onze manier van leven heeft en probeert daar zoveel mogelijk rekening mee te houden. Zo verplaatst ze zich zoveel mogelijk met het openbaar vervoer, de fiets of wandelend en rijdt zo weinig mogelijk auto.
Het is een levendig gesprek, waarbij de tijd voorbij is gevlogen. We hebben afgesproken dat ons volgende gesprek mag gaan over haar werk, waarbij we hopelijk een kijkje krijgen in de ontwikkelingen van waterstof in mobiliteit.
De genoemde onderwerpen zijn via de website aardeinbalans.nl terug te vinden. Ik noem hier enkele:
www.clothingloop.org/nl
www.wawolliekringloop.nl/

Tijdens het gesprek wordt besproken welke keuzes hoeveel impact heeft op de CO2 uitstoot. Let wel: CO2 is slechts één van de broeikasgassen. Niet de sterkste, maar wel de meest voorkomende. CO2 komt vrij bij verbranding.

bron: Lund universiteit, Zweden

Aflevering 18: Marie-José over haar uitdaging en zero waste

In dit deel 2 van het gesprek met Marie-José krijgen we te horen wat haar persoonlijke uitdaging met haar heeft gedaan. Ook spreken we kort over de zero-waste wandeltour, waar ze mensen meeneemt naar winkels waar verpakkingsvrij inkopen kunnen worden gedaan. Deze wandeltour wordt mogelijk jaarlijks georganiseerd.
We lopen nog even langs de bibliotheek waar een vitrine is ingericht over dit afvalvrije leven. Er is in die vitrine aandacht voor producten waar geen, tot zeer weinig afval mee wordt gegenereerd. Grappig om te zien dat ook het boekje van Emily-Jane in de vitrinekast ligt. Die heb ik eerder in mijn podcast als gast gehad. 


www.levenzonderafval.com
zerowastenederland.nl

Aflevering 19: Babywoestijnen en onderbevolking??

Onderbevolking? Baby woestijnen?
Wat zijn dát voor woorden? Wat wordt daar mee bedoeld? Hebben we niet juist een probleem met woningTEKORT? Met steeds vollere wegen? Met steeds minder voedsel voor een groeiende wereldbevolking? Watertekorten, ecosystemen welke ineenstorten? Waar iedereen van afhankelijk is? Oceanen welke vól liggen met ons plastic? Met klimaatverandering doordat steeds meer bossen moeten worden gekapt om de mensheid van voldoende hout en voedsel en grond te voorzien? Zijn we niet juist de Aarde aan het kapotmaken omdat we steeds méér moeten of nodig hebben? Zie hier de tegenstrijdige belangen van economen en ecologen.
Het zijn woorden van mensen, die zien dat er te weinig baby’s worden geboren om de bevolking(sgroei) op peil te houden. Babywoestijnen, in het Engels “Baby-deserts”, net als de ‘food-deserts’:de Engelstalige aanduiding voor plekken waar geen (vers) voedsel te verkrijgen is.

Vervolgens worden er allemaal ‘problemen’ aangehaald, zoals te weinig kinderen om scholen open te houden, te weinig werkenden om straks de pensioenen van te betalen. Zie daarvoor (bijvoorbeeld) het volgende artikel, in het Engels, maar vertaald door Google translate is het goed te lezen.
https://www.lordashcroft.com/2025/05/the-rise-of-baby-deserts-why-we-need-all-party-support-to-promote-higher-birth-rates/

Aflevering 20: Rituele expressies, Katja Esser vertelt

Katja Esser is geboren in Nijmegen. Op jonge leeftijd is ze verhuisd naar Limburg en later in haar leven is ze verhuisd naar de Verenigde Staten. Tegenwoordig woont ze op anderhalf uur rijden van de stad Boston. Ze is aan mij voorgesteld door een cursusleider, toen ik de Engelstalige cursus voor duurzaamheid en leiderschap heb gevolgd.
Katja is een kunstenares. Ze houdt zich bezig met alles wat met rituelen te maken heeft en heeft voor haar werk de ‘lifetime-achivement-award’ gewonnen. Ze maakt muziek, zingt en danst. Natuur is voor haar zeer belangrijk, en daar hebben we het in de gesprekken dan ook veel over. Volgens haar website http://ritualexpressionsevents.org/
‘Katja is een inspirerende kunstenaar, masker en kostuumontwerper, ritualist, docent, fotograaf, genezer en performer. Ze exposeerde haar werk in New York en Boston. Katja heeft rituelen, maskers maken en verschillende vormen van beweging en stem bestudeerd. Sinds 1992 heeft ze heilige ceremonies voor de seizoenen gecreëerd voor kleine en grote groepen mensen, waarvan de zomerzonnewende in Amerika Stonehenge het meest bekend is’
In het gesprek wordt aangehaald dat ze heeft gewerkt met Malidoma Patrice Somé waar ze ook een bezoek heeft gebracht in Burkina Faso, West Afrika.
Dit is het eerste (kennismakings)- gesprek met Katja. We hebben na dit gesprek nog enkele opnamen gemaakt, welke later online worden gezet.

Aflevering 21: Elisah Pals: Minder spullen is meer vrijheid. Zero Waste Nederland

Het gesprek met Elisah heb ik, omwille van de lengte, tot twee afleveringen verwerkt. Een gesprek met voor mij veel, heel veel herkenning.

Elisah weet hoe je afvalvrij kunt leven. Dat heeft ze per slot van rekening zelf eerst 2 ½ jaar uitgeprobeerd, en dat is haar heel goed bevallen. Daarop startte ze in 2018 het burger initiatief ‘Zero Waste Nederland’.

Ze houdt van Natuur en Avontuur. Bovendien is ze gefascineerd door het menselijk gedrag, en probeert dat op een positieve manier te beïnvloeden. Ze is klimaatburgemeester van Breda

In deze eerste aflevering is te horen hoe ik in Elisah een gelijk gestemde heb gevonden. Ook zij is minder gaan werken omdat ze geld ging overhouden. Elisah deelt in deze aflevering welk positief gevolg het voor haar heeft gehad om minder te kopen, en meer te leven. Ze is overtuigd dat deze ándere manier van leven haar gelukkiger maakt dan toen ze deze keuzes nog niet heeft kunnen maken.
Ze vertelt wat haar ‘duurzame keuzes’ inhouden: als er iets wordt gekocht is dat meestal tweedehands; minder spullen is meer vrijheid en minder zorgen. Duurzaamheid betekent voor haar ook dat je ergens lang mee kunt doen. Een prachtig voorbeeld zijn haar schoenen, welke ze al ruim 20 jaar heeft en welke van een hoge kwaliteit zijn.
Een quote door Elisah, welke ik graag uitlicht:

de doodsteek voor de commercie zijn mensen die tevreden zijn

Elisah geeft veel tips om het voor jezelf anders te doen.
De website van Zero Waste Nederland
Boek: Omarm de Chaos. Auteur Jan Rotmans
Boek: Rechten voor de Natuur. Auteur Jessica den Outer
Koop niks nieuws challenge https://zerowastenederland.nl/campagnes/koop-niks-nieuws-challenge/

Aflevering 22: Elisah Pals, deel 2. Tips voor een veel leuker leven. Zo doe je dat

In dit tweede deel van het gesprek horen we van Elisah hoe we als consument anders om kunnen gaan met het genereren van afval. Bovendien vertelt ze dat er door het bedrijfsleven alles aan wordt gedaan om ons vooral maar niet tevreden te laten zijn. Immers, zolang we niet tevreden zijn is ons gedrag te beïnvloeden met reclame en sociale media. Hierdoor gaan we meer consumeren, maar worden we zeker niet gelukkiger.
Ze geeft in dit tweede deel een paar heel mooie voorbeelden hoe we hier anders mee om kunnen gaan. Ik herken wat ze vertelt, immers: ik doe precies hetzelfde en weet dat ik daardoor beter in mijn vel zit en minder stress heb. Dit gevoel gun ik iedereen!
Tot slot vertelt ze hoe ze kijkt naar de uitdagingen waar we met zijn allen voor staan. Ze legt uit dat samenwerken het sleutelwoord is. Alleen wanneer we ons minder individualistisch opstellen, en dus meer samen doen, krijgen we meer gedaan.

De shownotes staan bij de vorige aflevering

Aflevering 23: Dyana vertelt over waterstof en mobiliteit

Dyana Loehr werkt als communicatie adviseur bij Best Management en wordt ingehuurd door provincie Utrecht. 

Eén van de duurzame oplossingen waar Best Management en de provincie Utrecht zich mee bezighouden is het gebruiken van waterstof voor de transportsector. Er was al snel duidelijk dat elektrisch rijden voor zwaar verkeer niet altijd een goede oplossing was, gezien de netcongestie (het overvolle stroomnet), de actieradius, de tijd die het kost om batterijen te laden en het verlies aan volume wanneer veel accu’s moeten worden meegenomen (en het gewicht van deze accu’s).

Hoe waterstof wordt gemaakt is een technisch verhaal dat Dyana zo eenvoudig mogelijk probeert uit te leggen. Het komt erop neer dat elektrische energie (stroom), opgewekt door wind of zon, wordt opgeslagen in waterstof.  Door elektrolyse, wordt water daarvoor eerst omgezet in H (waterstof) en O2 (zuurstof).
Dyana legt ook de verschillen uit tussen een aantal kleuren, welke aan de productie van waterstof wordt gegeven. Groene waterstof wordt gemaakt van water met ‘groene’ elektriciteit.
De provincie Utrecht stimuleert zowel de vraag als het aanbod van het gebruik van waterstof in de vervoerssector. Voertuigen kunnen worden omgebouwd om op waterstof te kunnen rijden, maar ook nieuwe voertuigen worden ontwikkeld om op waterstof te kunnen rijden.
Hoewel het gebruik van waterstof nog in de beginfase zit, zijn er in Nederland al wel enkele 10-tallen tankstations waar waterstof getankt kan worden.
Investeert u in waterstoftankstations en waterstofvoertuigen? En werkt u in een samenwerkingsverband? Dan komt u mogelijk in aanmerking voor de subsidieregeling Waterstof in mobiliteit (SWIM). https://www.rvo.nl/ 

Programma waterstof Utrecht https://waterstofutrecht.nl/
Het convenant is hier te vinden: https://waterstofutrecht.nl/downloads
Groene energie voor iedereen door Ad van Wijk
De periodieke tabel der elementen

Aflevering 24: Natuurlijk imkeren met Lode Devos. Honing? Niet stelen, maar delen!

Met Lode in gesprek betekent dat je in gesprek bent met iemand die levendig en beeldend kan vertellen. Hij vertelt in deze aflevering waarom hij gepassioneerd is in het houden van bijen. Hij legt uit dat biodynamisch en natuurlijk imkeren met elkaar zijn verweven. Hoe hij begon met luisteren en kijken hoe andere imkers omgaan met een bijenvolk. Daar trok hij zijn conclusies uit, hoe hij het zelf zou willen doen. Hij oordeelde niet, maar had wel zijn eigen idee hoe hij het zelf zou willen doen. Met respect voor de bij, het volk en de natuurlijke omgeving.
Lode legt mooi uit hoe een bijenvolk te vergelijken is met een zoogdier. De raten van de bijenkast zijn het skelet, de koningin het hart van het volk. Wat zijn werksters, darren, en hoe zijn de verhoudingen in een gezond bijenvolk?


Mocht je na deze aflevering ook willen beginnen met bijen houden? Dan kun je op de website van natuurlijk imkeren meer informatie vinden hoe je op een natuurlijke manier bijen kunt houden. Natuurlijk kun je ook informatie inwinnen bij je plaatselijke imker vereniging of je stuurt mij een berichtje. Dan kan ik je waarschijnlijk ook wel verder helpen.

Enkele weetjes welke in de aflevering worden uitgelegd:

Een koningin wordt bevrucht tijdens de vlucht door meerdere darren;

Elk bevrucht eitje wordt een werkster. Een onbevrucht eitje wordt dar. De koningin kan zelf kiezen of ze een bevrucht of onbevrucht eitje legt waar na zo’n 21 of 24 dagen de volwassen werkster of dar ontpopt.

Veel informatie is te vinden op www.natuurlijkimkeren.org
Ook imkerpedia.nl is een grote bron van informatie.

Aflevering 25 en 26: Katja Esser “Als je afhankelijk bent van de natuur moet je leren haar signalen te lezen

Het tweede gesprek met Katja heb ik vanwege de lengte in twee stukken geknipt.

Katja Esser is kunstenares. Ze maakt maskers en laat zich inspireren door de Natuur om haar heen. De Natuur is haar inspiratiebron. Ze maakt haar eigen muziek, beïnvloed door haar omgeving. Ze houdt zich veel bezig met rituelen, wat begonnen is met de cultuur van Nederland.

In deze aflevering spreekt Katja over de invloed van ontbossing op klimaatverandering. De invloed van water op het leven en vooral de cyclus welke al het leven op Aarde heeft. Haar manier van tuinieren met eetbare planten, en hoe de Natuur zelf weet hoe ze moet herstellen. Daar is geen menselijk ingrijpen voor nodig.

Door dit gesprek leert Katja mij op een andere manier naar de Natuur, de Balans te kijken. Alles moet uit Balans, om in beweging te blijven, om te blijven ontwikkelen. Het afsterven van het één, zorgt voor een nieuwe levensvorm.

Hieronder de websites:

Katja Essers website: http://ritualexpressionsevents.org/about-me/

Peter Wohlleben over bossen en ontbossen: https://www.bol.com/nl/nl/f/het-bos/9200000075854538/

Peter Wohlleben website: https://www.wohllebens-waldakademie.de/pages/peter-wohlleben-in-der-waldakademie?gad_source=5&gad_campaignid=6446532691&gclid=EAIaIQobChMIyvuByKP-jgMVvqeDBx1-Nx1BEAAYASAAEgLDKPD_BwE

Vandana Shiva: https://en.wikipedia.org/wiki/Vandana_Shiva

Malidoma Somé: https://en.wikipedia.org/wiki/Malidoma_Patrice_Som%C3%A9

Rudolf Steiner: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rudolf_Steiner

Endgame2050 https://www.youtube.com/watch?v=o8YomEOExkc

Anna Breytenbach: https://africafreak.com/anna-breytenbach

Aflevering 27: AMOC uitgelegd door René van Westen en de gevolgen voor Europa

Voor het gesprek met René van Westen ben ik naar de Universiteit van Utrecht gegaan. De trein en bus brachten me zonder vertraging. Nadat ik een eenvoudige maar zeer smakelijke lunch heb gegeten zijn we in een rustige kamer in gesprek gegaan. Dit gesprek is langer dan je van me gewend bent. Maar omwille van het onderwerp heb ik het gesprek als één aflevering behouden.

René van Westen is een jonge onderzoeker bij de Universiteit van Utrecht. Samen met Henk Dijkstra heeft hij een aantal wetenschappelijke artikelen geschreven. Deze gingen veelal over AMOC, een beweging van het water in de Atlantische Oceaan, vergelijkbaar met een ’transportband’. In de onderzoeken ging het er vooral om, tot inzicht te komen wat het stilvallen van deze stroming voor gevolgen zou kunnen hebben voor het klimaat in Europa. Er is wetenschappelijk bewijs, dat de stroming langzamer gaat dan zo’n 50 jaar geleden. En door de opwarming van de Aarde, en daarmee de Oceanen, lijkt er een verband te zijn met het langzamer stromen van het oceaanwater.

Zolang we allemaal denken: “wat ik doe doet er niets toe”, zal er nooit een positieve verandering plaatsvinden

Nadat hij eerst klimaatwetenschappen heeft gestudeerd, is hij zich daarna gaan specialiseren in de systemen van de Oceanen. Vooral de Atlantische Oceaan, tussen Europa en Amerika, heeft zijn interesse vanwege de stromingen welke daar plaatsvinden. Europa krijgt het relatief stabiele en warme klimaat door de golfstroom vanaf Florida. Als je het Europa op de wereldkaart bekijkt, zie je dat we op dezelfde hoogte liggen als Canada. We hebben van Canada het idee dat het daar veel kouder is dan bij ons. Dat dit niet zo is wordt veroorzaakt doordat het warme zeewater voor de kust van Florida door de AMOC naar Europa wordt gedreven.

René legt uit hoe dat komt. Hij vertelt wat AMOC is, en wat de gevolgen KUNNEN zijn wanneer deze warme golfstroom stil komt te vallen. Ook legt hij uit dat AMOC kan omkeren. Ondanks dat het steeds heter wordt op Aarde, zou Europa hierdoor kortere extreem koude winters kunnen krijgen en korte, extreem hete zomers. Het zou nagenoeg onmogelijk zijn om in Europa nog voedsel te verbouwen.

alle publicaties waar René aan heeft meegewerkt op één pagina

Enkele uitgelicht:

https://www.researchgate.net/publication/394078495_The_Probability_of_an_AMOC_Collapse_Onset_in_the_Twenty-First_Century

https://www.researchgate.net/publication/393201133_Feedback_Processes_causing_an_AMOC_Collapse_in_the_Community_Earth_System_Model

Verder genoemd door René:

De website van Stefan Ramsdorf

Axel Stommel

Enkele podcasts waar René van Westen aan meewerkte:

Aflevering 28: Lode Devos; Een bevlogen bijenhouder

In dit derde deel gaan we verder waar we gebleven zijn. Lode vertelt over het bijenvolk, over ziektes en parasieten. Hoe een natuurlijk levend volkje deze uitdagingen zelf aangaat. Ook vertelt hij hoe een bijenhouder die op een natuurlijke manier bijen wil houden dit zo goed mogelijk kan nabootsen. 30 minuten genieten van een bevlogen bijenhouder en genieter van de Natuur.

Aflevering 29: Een halve waarheid is geen waarheid. Jeroen vertelt over zijn zoektocht naar PFAS waarheden

Tijdens de eerste korte aflevering over PFAS in eieren heb ik de vraag gesteld of er iemand was die meer over deze PFAS kon vertellen. Deze persoon heb ik gevonden in Jeroen Verspuij. Toen ik hem vroeg of hij hierover wilde vertellen was zijn antwoord enigszins terughoudend. Hij wilde wel, maar wist niet of hij wel de juiste persoon was. Daarop hebben we eerst een telefonisch gesprek gehad, waarbij we elkaar enigszins hebben leren kennen. Na dat gesprek wisten we allebei dat hij de juiste persoon zou zijn.

Jeroen is geboren in Zeeland, maar woont inmiddels ruim 20 jaar net over de grens, in Duitsland. Water is voor hem belangrijk, en zeilen met een catamaran vind hij fantastisch. Hij is een ‘natuurmens’, nieuwsgierig van aard, maar ook vind hij het belangrijk om juiste en volledige informatie te geven over dingen die hij onderzoekt. Halve waarheden, daar kan hij niks mee.

Hij laat zelf onderzoek doen naar de hoeveelheid PFAS in kippeneieren. Hij noemt dit project ‘eicheck’. Daaraan kan iedereen meedoen door een kleine donatie te doen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in een officieel erkend laboratorium. De resultaten van de eerste 10 eieren zijn inmiddels bekend: In deze eieren is PFAS gevonden in een concentratie die ver beneden de toegestane norm ligt. Deze onderzochte eieren, van een particulier net over de grens in Duitsland, zijn veilig voor consumptie.

In dit deel 1 van ons gesprek (het geheel is écht te lang), vertelt hij over gegevens welke hij gevonden heeft over hoeveelheden PFAS in Maas en Rijn. Op welke manier hij te werk gaat en waar hij zich verder nog mee bezig houdt.

Een voorbeeld van een PFAS molecuul. Let wel: er zijn duizenden soorten PFAS!

30: Eenzaamheid kan al vanuit de wieg zijn aangeleerd. Jeannette Rijks vertelt

Jeannette Rijks is expert op het gebied van eenzaamheid. Ze houdt zich tegenwoordig bij Faktor5 bezig met het geven van voorlichting en opleiding aan professionals. Hoe en waarom weet ik niet meer precies, maar toen ik een berichtje van haar las op LinkdIn legde ik de link met eenzaamheid en de huidige toestand van onze Planeet. Daarop heb ik contact met haar gelegd en een joviale stem aan de andere kant van de lijn vertelde me dat ze graag bereid was om hierover met mij een opname te maken. Ze komt over als iemand met gevoel voor humor, en weet op een nuchtere maar heldere manier mijn vragen te beantwoorden. Ook worden een aantal aannames ferm ontkracht, voor mij weer een leermoment. Wist je dat eenzaamheid al in de wieg kan zijn aangeleerd? Jeannette weet dat in heldere taal te vertellen.

De Shownotes:

https://jeannetterijks.nl

https://nl.wikipedia.org/wiki/Johann_Georg_von_Zimmermann

De eenzaamheidsparadox, boek van Jeannette Rijks

https://www.bol.com/nl/nl/p/de-eenzaamheidsparadox/9300000009694448/?referrer=socialshare_pdp_www

Boeken over eenzaamheid: top 10

Boeken over eenzaamheid – de top 10

31: Partijcongres, fermenteren en energie besparen

In deze solo-aflevering vertel ik over het partijcongres welke ik begin september 2025 heb bijgewoond. Ik ben nieuwsgierig aangelegd, en was nog nooit op een dergelijk congres geweest. Sinds begin dit jaar ben ik betalend lid van de partij. Wat ik niet wist is, dat betalende leden bepalen hoeveel geld een politieke partij uit de staatskas krijgt om campagne te kunnen voeren. Een verslag hiervan heb ik met de Growthbusters community gedeeld. Dave Gardner gaat hier een verslag van schrijven op de Substack van https://davetheplanet.substack.com/

Ook vertel ik over een – voor mij nieuwe – manier om voedsel te bewaren. Ik vertel over het fermenteren van mijn fruit oogst. Vorig jaar had ik veel fruit wat ik weg heb gegeven en op enig moment moest wegdoen. Het is deels op de composthoop terecht gekomen. Dat wilde ik dit jaar anders doen.

Stoofperen heb ik verwerkt, en sommige appels wil ik nog verwerken tot appelmoes. Pruimen en Perziken heb ik verwerkt tot jam, maar ook enkele heb ik gefermenteerd. Na het proeven van gefermenteerde sperziebonen weet ik dat die lekker zijn. Men zegt dat fermenteren een heel gezonde manier is van voedsel bewaren. Goed voor de darmbacteriën.

Ten slotte vertel ik over het zuinig omgaan met energie in mijn woning. Eenvoudige stappen die iedereen kan zetten. Niet in een keer, maar na het zetten van de kleinere stappen welke eerder in de podcast al voorbij zijn gekomen.

Shownotes:

Fermenteren? https://www.verrotlekker.nl/fermentatie/

Woningvoorraad 1921 – 2024 door CBS https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/82235NED

Partij voor de Dieren

32: Mattheus Blijenberg: Een giftig verhaal en een marteleitje

Mattheus Blijenberg heeft mij thuis uitgenodigd om bij hem in gesprek te gaan over zijn werkzaamheden bij PAN Nederland. Pesticiden Action Network.
Hier wordt onder meer onderzocht wat de invloed is van pesticiden, welke worden gebruikt in de landbouw. Pesticiden, welke goedgekeurd zijn door CTGB, het officiële keuringsinstituut van Nederland voor landbouwgif.

Mattheus heeft biologie gestudeerd en is in 1991 begonnen voor de VPRO, waar hij  natuurdocumentaires heeft gemaakt. Het gevoel om iets te kunnen verbeteren tijdens deze baan gaf hem grote voldoening. Zo was hij in staat om de laatste originele schildpadden op Zakintos te beschermen tegen de negatieve invloed van toerisme.
Hij heeft gewerkt voor de Dierenbescherming als communicatiemedewerker. Later ging hij op pad bij Wakker Dier. Hier is hij in zijn eentje begonnen, en heeft samen met een stagiaire zijn eerste successen behaald door eieren van kippen in legbatterijen bij supermarkten negatief onder de aandacht te brengen.
Tegenwoordig is hij dus actief bij PAN Nederland, waar hij mede onderzoeker en communicatie medewerker is naar het gebruik én de effecten van landbouwgif.
We spreken in deze aflevering over insectensterfte, een beter leven voor dieren, en wat we zelf kunnen doen om hier een positief effect op te hebben.

Overige websites
Actie tegen legbatterij eieren:https://www.pluimveeweb.nl/artikel/151043-reclamespotjes-wakker-dier-tegen-gebruik-legbatterij-eieren/
Marlonneke Willemse https://marlonnekewillemsen.com/

33: Jeroen Verspuij; Slakken in Zeeland

In dit tweede gesprek gaan we verder waar we gebleven zijn. Jeroen vertelt over de WOO, een wet die ervoor zorgt dat belangrijke documenten openbaar mogen worden gemaakt. Hij heeft bij dit project veel hulp nodig van vrijwilligers en donateurs. Dus mocht je in de gelegenheid zijn, neem dan alsjeblieft contact met Jeroen op. Dat kan ook door een berichtje naar mij te sturen. (info@aardeinbalans.nl of het contactformulier)

Ik begeleid Jeroen naar het vinden van een persoonlijke uitdaging, welke in het laatste deel van dit gesprek plaatsvindt. Dit doe ik aan de hand van de Spodek-methode, welke ik in 2024 heb geleerd via een online cursus. Jeroen heeft weinig moeite met het vinden van deze uitdaging, welke we uiteindelijk omzetten in een S.M.A.R.T. doel.

Om te horen hoe zijn uitdaging is verlopen ga ik later nogmaals met hem in gesprek. Dit gesprek is hierna te beluisteren

34: Jeroen Verspuij; Een uitdaging vol nattigheid (beestjes….allemaal beestjes!)

Soms bedenk je iets, en als het dan moet gebeuren ontstaat er een ander idee. Jeroen kan hierover meepraten toen hij met zijn persoonlijke uitdaging aan de gang ging. Verrassend genoeg kwam hij veel dichter bij de herinnering in de natuur, waarover hij in de vorige aflevering vertelde. Gewapend met een schepnet heeft hij een persoonlijk onderzoekje gedaan naar het leven in een vijver. Hierover vertelt hij in geuren en kleuren. Een aantal afbeeldingen, welke hij mij heeft toegestuurd tijdens deze nabespreking, heb ik hieronder geplaatst.

Alles is uiteindelijk weer teruggezet in de vijver
Rugzwemmer
Dezelfde rugzwemmer
Een ringslang op zoek naar prooi

35: Joanita Lindveld; Over Arowakken, Healing en erkenning

Joanita Lindveld maakte elke donderdag, van 17.00 tot 19.00 een radio uitzending in het Surinaams. Het programma is nog steeds te beluisteren op de website van Salto, gevestigd in Amsterdam.

In dit programma heeft ze aandacht voor o.a. persoonlijke healing, maar ook voor healing van onze moeder Aarde, waarmee wij allen verbonden zijn.  Ze geeft inzicht in de problemen waar we tegenwoordig tegenaan lopen. Daarmee laat ze de luisteraar de eerste stap zetten naar bewustwording in ieders persoonlijke leven. Mensen lopen vaak rond met een gevoel van onbehagen of zitten niet lekker in hun vel. Joanita is ervan overtuigd, dat wanneer je niet weet wat de oorzaak is, mensen zichzelf niet kunnen ‘helen’, ofwel niet beter kunnen worden.

Ook de koloniale geschiedenis van Suriname komt aan bod. Een geschiedenis waar vaak, zeker in het begin, geen aandacht aan werd besteedt. Het gaat dan over de inheemse bevolking, zoals de Arowakken, de oorspronkelijke bewoners van Suriname, en nog 3 andere inheemse stammen.

Haar radioprogramma heette eerder ‘Radio Surimama’. Joanita vertelt ook dat ze vaak wordt en werd tegengewerkt omdat ze dingen vertelt waar ‘men’ liever niet aan herinnert wil worden. Door het juist wél te benoemen probeert ze, met de informatie die ze vertelt, meer begrip voor elkaar te krijgen en solidariteit met elkaar te bereiken. Uit respect voor de oorspronkelijke bewoners, die vaak vergeten worden, pleit ze voor een dag van nationale bezinning op 25 november, in plaats van een feestdag, de dag dat Suriname 50 jaar onafhankelijk is.

Salto Amsterdam en Healing Planet: https://www.salto.nl/programma/radio-healing-planet/

Stichting inzicht en bewustwording: https://inzichtenbewustwording.wordpress.com/

Website Salto Carribean: https://www.salto.nl/caribbeanfm/

36: Katja Esser; Wanneer de luxe wegvalt

Katja kennen we inmiddels van enkele eerdere afleveringen. In deze aflevering spreken we nogmaals kort over rituelen, en via diverse onderwerpen komen we via de voedselvoorziening uit bij inheemse culturen.

https://www.stonehengeusa.com/katja.html


http://ritualexpressionsevents.org/video/

37: Overdenking; een onmogelijke vraag, maar beslist noodzakelijk
“…hoe moeten we stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen???”

Een bericht, gepost op LinkdIn over het direct stoppen met het verbranden van fossiele brandstof deed mij realiseren dat ik hierover beslist een solo aflevering moest maken. Zoveel onbegrip over onze energie-slurpende maatschappij. Zo weinig die weten of beseffen waar die energie vandaan komt. Wat de gevolgen zijn van het verbranden. Zelfs mensen die ‘er verstand van hebben’ geven met dit soort berichtgeving aan, dat ze energie-blind zijn. De podcast waar ik naar refereer is die van Nate Hagans.
https://www.thegreatsimplification.com/frankly-original/39-just-stop-oil-part-2-oil-is-the-economy
Op internet zijn legio afbeeldingen te vinden welke een beeld geven waar olie voor wordt gebruikt. Hier één van de vele:

bron: https://www.iogp.org/blog/benefits-of-oil-and-gas/oil-in-everyday-life/

Hier een incomplete opsomming:

  • Brandstof voor voertuigen. Diesel voor trucks en machines; benzines voor brandstofmotoren;
  • Steenkool voor de staalverwerkende industrie. Zonder steenkool kan geen staal worden gemaakt.
  • Transport door vrachtschepen;
  • Cosmetica;
  • Asfalt;
  • Afdichting;
  • Plastics;
  • Zonder fossiel geen kans om beton te maken (cement);
  • Medicijnen;
  • Chips en electronica;
  • etc

38: Threes Brouwers: Wie het licht wil zien moet het duister leren omarmen

Threes Brouwers

Threes ken ik nog maar kort. En toch voelde onze kennismaking meteen vertrouwd. Ik ontmoette haar tijdens een ongeplande pauze bij het partijcongres in Den Bosch. Daarover heb ik eerder een korte aflevering gemaakt. We spraken toen kort met elkaar, met de afspraak om samen een keer een koffietje te doen.
Dat koffietje dronken we bij haar thuis in Den Bosch. Threes woont in een schitterend oud, verbouwd, klooster en heeft – samen met haar medebewoners – een even schitterende binnentuin.
Ze hield zich in haar werkzame leven bezig met Jungiaanse Psychologie. Hier had ik nog nooit van gehoord, maar toen Threes eenmaal begon te vertellen herkende ik meteen wat deze Psychologie inhoudt. Tegenwoordig geeft ze lezingen over deze vorm van Psychologie. Ook is Threes professioneel astrologe, en oprichter van school en praktijk voor psychologische astrologie Nekya…
Ze is van mening dat het ecologische probleem waar we vandaag mee te maken hebben niet op te lossen is zonder de psychologie daarbij te betrekken.

Haar website vind je hier:
Haar boek bestellen zou je hier kunnen doen: 
Meer over de Jungiaanse Psychologie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jungiaanse_psychoanalyse

39: Het Spodek-gesprek met Mattheus Blijenberg

Mattheus is onder andere onderzoeker en is veel te vinden in de natuur. Dat is niet zo heel gek, zijn woning staat aan de rand van een stiltegebied op de Veluwe. Hij heeft tijdens zijn wandelingen de stilte om zich heen en ziet tijdens zijn wandelingen vaak het wild wat zich op de Veluwe bevindt.

Mattheus leerden we eerder kennen als onderzoeker naar pesticiden. Hij weet op een rustige manier te vertellen wat hem zoal bezighoudt.

In dit tweede gesprek vraag ik Mattheus of hij bereid is om met mij de Spodek-Methode te doorlopen. Daaraan zou dan een persoonlijke uitdaging kunnen worden gekoppeld.

Benieuwd hoe dit gesprek verloopt?

De Spodek Methode is genoemd naar de bedenker en is een manier om erachter te komen wat je motiveert. Door te zoeken naar een mooie herinnering, en deze te koppelen aan een persoonlijke opdracht, probeer je het gevoel wat je had tijdens die herinnering terug te krijgen.

De meeste mensen vinden veel meer dan ze hadden verwacht! Tijdens een vervolg gesprek vraag ik je om over deze ervaring te vertellen.

40: Over de energie-transitie. EROI uitgelegd door Quintijn Hoogenboom

Quintijn was mijn eerste gast voor de podcast, nu ongeveer een jaar geleden. Hij is lid van Werkgroep Voetafdruk Nederland en bestuurslid van stichting De Faunabescherming. Na ons eerste gesprek hebben we contact gehouden en heeft Quintijn voorgesteld om zich te gaan verdiepen in de “energie-transitie”.

Ieder levend wezen heeft energie nodig om te kunnen overleven. En zelfs wat meer om zich ook nog te kunnen voortplanten en om leuke dingen te kunnen doen. Bij de ‘energie-transitie’ wordt vaak vergeten dat alles wat we maken ook energie kost, nog voordat het ook maar een beetje energie kan opbrengen. De energie welke we nodig hebben om dingen te kunnen maken zit in de fossiele brandstoffen. De oliewinning staat onder steeds grotere druk: het is steeds moeilijker om genoeg olie te vinden voor een samenleving welke steeds meer energie nodig heeft. Maar ook om steenkool te kunnen delven en transporteren hebben we brandstof (meestal olie) nodig om die steenkool te kunnen winnen. Hetzelfde geldt voor gas.

Steenkool via de Waal richting het Ruhrgebied. Foto: Q. Hoogenboom

Hier een foto op de Waal bij Millingen waar een schip vol kolen van Rotterdam naar het Ruhrgebied vaart. De brandstof voor dat schip is maar een klein deel van de energie die nodig is voordat de kolen op de plaats van bestemming, de fabriek, zijn.

Alles raakt op, op een Planeet die niet groter wordt dan ze is. De piek in de winning van olie (‘peak oil’) is rond 2018 geweest, daarna is er een langzame afname in de olievoorraad te zien. Steenkool hebben we nog wel voor langere tijd maar vervuilt meer dan bijvoorbeeld aardgas. En het “schonere” gas raakt langzaam op (Groningen!).

De ‘energie-transitie’ is bedacht, om de wereldeconomie draaiende te houden. We hebben energie nodig voor dit systeem, en zelfs voor de beoogde ‘eeuwige groei’.

Quintijn legt in deze aflevering uit, hoe die transitie er, volgens hem, uit ziet. Wat kan wel, wat kan niet. Als kernbegrip gebruikt hij de term EROI, Energy Return On Investment, of simpelweg Energierendement: een maat voor de energie die nodig is om de door ons benodigde  energie op te wekken en te winnen. Dit begrip wordt extra belangrijk om te kijken hoe nuttig de opwekking van elektrische energie met  wind, zon en waterkracht is.

Let wel: van alle energie die we gebruiken is maar een klein deel elektrische energie. Zie daarvoor de grafiek op bijvoorbeeld deze website: https://ourfiniteworld.com/2025/07/14/worrying-indications-in-recently-updated-world-energy-data/

En ook hier: https://ourworldindata.org/grapher/global-primary-energy

Via je browser kun je alle Engelstalige tekst vrij gemakkelijk vertalen naar het Nederlands. Ga daarvoor in je browser naar de instellingen en daarna ‘vertalen’.

Genoemd in de aflevering:

Wikipedia (pagina nog in opbouw): https://nl.wikipedia.org/wiki/Energierendement_op_investering

De geraadpleegde boeken:

Lader Aan het laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

41: Natuurlijk bijenhoeden en de bloeiboog met Lode Devos

Lode Devos is inmiddels een aantal keren te gast geweest. Omdat hij mooi verhalend kan vertellen heb ik hem wederom uitgenodigd. Niet wetend waar het gesprek naar toe zou gaan, kwam ik erachter wat met een bloeiboog wordt bedoeld. Ook komen we erachter dat het natuurlijk imkeren steeds meer bekendheid krijgt. Steeds meer bijenhouders willen meer de natuur haar gang laten gaan. De bijen te laten wennen aan de ‘klimatologische veranderingen’, waar mens, dier en plant mee te maken heeft.

Vooruitlopend op de aflevering hier alvast een omschrijving van wat die bloeiboog dan is: de periode dat er nectar is te vinden over het gehele jaar. Vaak is er een kort, intens aanbod in het voorjaar, maar valt daarna de hoeveelheid nectar voor veel bijen snel terug. Er zijn bomen welke in de late zomer bloeien, wat voor bijen een belangrijke bron is voor nectar in het najaar. Een voorbeeld hiervan is de Kastanje.

Enkele koppelingen welke je kunnen interesseren:

Thomas Seeley: https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Dyer_Seeley en een video over natuurlijk bijenhouden in het Engels: https://youtu.be/i8dNYnzvhLM?si=YN2XNf1974kdjxf4

Artikelen van de hand van Lode: https://www.natuurlijkimkeren.org/author/lode/

Een YouTube video van ruim 30 minuten met Lode:

We spraken over de verschillende soorten bijen, van honingbij tot wilde bij en hommels (welke tot de bekendere wilde bijen behoort). Hier een mooie website met afbeeldingen van diverse bijen:

https://hanvandegraaf.nl/soorten-bijen-in-de-tuin/

De ‘gewone honingbij”

42: Reflecties over 2025

In deze korte aflevering spreek ik mijn gedachten hardop uit. Hoe zag het afgelopen jaar eruit, wat kun je als luisteraar verwachten. Heb je zelf een voorstel voor een gast of onderwerp, dan kun je dit doorgeven via het contactformulier van de website of je kunt een bericht onder de aflevering achterlaten.

43: Jan van Weeren over bevolking en Overbevolking

Als secretaris van Stichting Overbevolking zet Jan van Weeren zich in om het onderwerp overbevolking in Nederland bespreekbaar te maken. Enkele keren per jaar schrijft hij voor de stichting een nieuwsbrief. Dat schrijven zit hem in zijn bloed, ontdek je wanneer je zijn website bekijkt.
Naast het schrijven van deze nieuwsbrief heeft hij vele publicaties op zijn naam staan. Eén van die publicaties, welke te lezen was in het online magazine ‘the Overpopulation Project’ werd uitgebreid besproken tijdens één van de vele online gesprekken welke ik had met de leden van de ‘Growthbusters-community’. Met dit in het achterhoofd, kon het niet anders dan dat ik Jan van Weeren graag als gast in mijn podcast wou uitnodigen. Zeker ook, omdat ik het thema overbevolking regelmatig terugkomt in de afleveringen van ‘mijn duurzame leven’.
Jan van Weeren heeft een eigen website, waar een lange lijst met publicaties staat welke hij geschreven heeft. Ook is op die website te lezen dat hij een aantal romans heeft geschreven, hij tekent cartoons, schildert en maakt aquarellen.

Paul Gerbrands
CBS cijfers woonoppervlakte per persoon:
Publicatie in the overpopulation project:

44: Threes Brouwers: Consumeren uit onvrede, en de invloed op onze leefomgeving

Threes schreef me, dat ze graag wilde spreken waarom we maar steeds blijven kopen uit een soort ontevredenheid. Alsof we met het consumeren een leegte willen vullen. Waar komt die leegte vandaan, en hoe weten adverteerders en bedrijven hier handig op in te spelen. Toen bedacht ik, dat deze manier van adverteren ook speelt bij reclameboodschappen als ‘te koop in de betere winkels’. Daarmee worden die winkeleigenaren als het ware gedwongen om dat product in hun assortiment te hebben. Je zult wel gek zijn om daar niet aan mee te doen. Zo is ook de smartphone bij iedereen aangeprezen. Als je niet meedoet, mis je de boot! Consumenten zijn daar gevoelig voor. Meer is beter.. Voor wie? Groter is beter…. Voor wie? Vooral voor diegene die dit praatje verkopen. Die worden er beter van. En ondertussen vervuilen we steeds meer! Worden de afvalbergen steeds groter en kan de Aarde inmiddels allang onze rommel niet meer opruimen (waar dat 50 jaar geleden nog wel kon)

Dát is wat we verstaan onder Overshoot.

Kledingberg afval Ghana

Rommel in de Oceanen

Hoe ons afval bij dieren voor problemen zorgt

Plastic recycling of plastic transport en opslag?

45: Daniëlle de Jonge; gedreven uit liefde voor dieren en natuur

Bij het bedrijfsleven staat ze bekend als een bestseller auteur. Voor BNR Nieuwsradio heeft ze 100 podcast afleveringen gemaakt van ‘Dé Klantenpodcast’. Ook voor haar ‘Planeetaardige zaken’ heeft ze veel mensen gesproken die, net als in ‘mijn duurzame leven’, leiders / koplopers zijn in het maken van keuzes welke beter zijn voor een leefbare Planeet. Haar nieuwste boek heeft, net als de podcast-serie, ook de titel gekregen ‘Planeetaardige zaken’.
Daniëlle leeft, zo staat er te lezen op haar LinkdIn profiel, ‘…. Al jaren zo planeetaardig mogelijk, gedreven door mijn liefde voor dieren, natuur en onze toekomst. Buiten zijn – wandelen, fotograferen, tuinieren – voedt mijn binnenwereld en mijn werk.’
Het is dus niet zo gek, dat ik graag met Daniëlle in gesprek wilde gaan over haar gedrevenheid, haar ervaring als podcastmaker en de boeken die ze heeft geschreven. 
Het gesprek was vooral een eerste kennismaking en ik hoop van harte dat Daniëlle in volgende afleveringen terug wil komen om dieper in te gaan op de onderwerpen welke we nu kort hebben besproken.

De Planetaire grenzen


Website van Daniëlle: https://www.danielledejonge.nl/
Planeetaardige zaken: Podcast via Spotify, Apple en YouTube
Boek: Planeetaardige zaken
Daniëlle is voorzitter van Stichting DierenDonatie;

Avisory board-lid van V-Label
Een gemeenschap van leven (film)

46: Overdenking; Uitstel, geld overhouden, koelkast uit!

Hoe smaakt zelfgemaakte zuurkool? Is dat zo moeilijk? En ook in deze korte aflevering een aantal duurzame keuzes, het proces van uitstel, afwegen, uitstel en toch doen. Wat kwam ik tegen, welke stappen heb ik gemaakt. Ik hield geld over en ben van bank gewisseld. Iedereen kan, maar niet iedereen leeft volgens haar of zijn normen en waarden. Vervuilen omdat je niet weet hoe je het anders kunt doen. Of omdat je denkt dat jou keuze geen impact heeft. Mensen voelen zich machteloos, terwijl ieder zelf keuzes maakt. Wil je leven volgens wat jij belangrijk vind? Wil je geen dode Planeet voor de volgende generaties? Handel dan actief. Je wordt er veel gelukkiger van.

47: Hans de Ruiter: Niet wachten op de politiek, maar zelf in actie komen

De natuur van de Oosterschelde is voor Hans erg belangrijk. Hij vind hier rust en ruimte, wat voor hem erg ontspannend werkt. Hij is niet iemand die afwacht tot een ander in beweging komt, maar trekt er zelf op uit om, al wandelend, rommel wat hij vind op te rapen en zo de omgeving schoner achter te laten dan hij deze aantrof. Het is hem gelukt, zo vertelt hij niet zonder trots, om zijn (rest) afval tot zover te reduceren, dat hij er een jaar over doet om een volle zak afval te verzamelen. De rest van zijn afval scheidt hij waar mogelijk. Maar ook Hans is maar een mens, die er soms niet aan ontkomt om toch iets in plastic aan te moeten schaffen. Hij eet zoveel mogelijk voedsel met een biologisch keurmerk, wat soms alleen in een plastic verpakking verkrijgbaar is.
Ik heb met Hans geprobeerd om hem tot een persoonlijke uitdaging te bewegen, maar hier schiet mijn manier om te begeleiden toch echt nog te kort. Mogelijk komt dit mede, doordat Hans al wel veel dingen doet welke zijn impact op de omgeving verkleint. Ik had hem graag tot een volgende (grotere) stap willen bewegen, maar daar heb ik blijkbaar nog een leerweg in te gaan.

48: Jelle Boomsma: De uitdaging voor verpakkingsvrij voedsel

Jelle is begonnen bij een scoutinggroep in IJsselstein, maar is nu zo’n 10 jaar verbonden met scouting Nijmegen, bij Karel de Stoute. Ik ken Jelle via de Whatsapp-groep van Partij voor de Dieren in Nijmegen. De afspraak om met Jelle in gesprek te gaan kwam tot stand nadat hij op zoek was naar een manier om zonder verpakkingsmateriaal zijn boodschappen te doen. Omdat ik hier al goed bekend mee ben, wilde ik hem hier graag verder bij helpen.

Niet door hem te vertellen hoe hij dat aan kan pakken, maar door het hem zelf te laten uitvinden. Door het zelf te doen, leer je veel meer dan wanneer iemand je vertelt hoe je bepaalde dingen het best kunt doen. En door het zelf te doen wordt je inventief in het verzinnen van nieuwe manieren om je doel te bereiken.

Omdat Jelle al vele jaren lid is van scouting, zou het mij niks verbazen dat deze uitdaging hem best gemakkelijk af zal gaan. Aan de andere kant weet ik dat hij voor mooie verrassingen kan komen te staan. Hij zal wellicht veel meer ontdekken dan hij had kunnen vermoeden.

We hebben een vervolggesprek gepland voor over een maand. Ben jij ook benieuwd wat Jelle heeft ontdekt? 

Jelle zit bij Scouting Karel de Grote